تاثير انقلاب اسلامي ايران بر تحولات خاورميانه


ظهور و بروز انقلاب اسلامي در منطقه حساس خاورميانه بي شك يكي از بزرگترين حوادث تاريخ سياسي اين منطقه به حساب مي آيد . در حالي كه منطقه ژئوپليتيك خاورميانه به دليل ويژگي ها ومميزات خاص سياسي، اقتصادي مورد توجه دو قدرت بزرگ شرق و غرب بود انقلاب اسلامي به يكباره با ايجاد توفاني سهمگين در اين وادي به روياهاي اين دو قدرت در خاورميانه پايان داد . بسياري از صاحب نظران روابط بين الملل بر اين باورند كه با پيدايش انقلاب اسلامي ساختار هاي قدرت هژمونيك آمريكا در خاورميانه به كلي از هم پاشيده شد و ايران توانست نبض تحولات استراتژيك اين منطقه را دردست گيرد.هنگامي كه انقلاب اسلامي در 22 بهمن ماه به پيروزي دست يافت سيستم حاكم بر عرصه سياست بين الملل دوقطبي بود . به عبارت بهتر در آن زمان اتحاد جماهير شوروي با افكار چپ و سوسياليستي در يك سو قرار مي گرفت و در سوي ديگر غرب به سردمداري كاخ سفيد و با سياست هاي ليبراليستي و اقتصاد بازار وجود داشت و فرايندهاي ديپلماتيك و تصميمات بزرگ در عرصه سياست خارجه از تصادم و كنش ميان اين دو ابر قدرت نشات مي گرفت و ساير كشورهاي جهان تنها پياده نظام كنش هاي ديپلماتيك محسوب مي شدند . در چنين وضعيتي پيدايش انقلاب اسلامي با شعار محوري و كليدي « نه غربي ، نه شرقي ، جمهوري اسلامي » نقطه عطف و غيرقابل انتظاري در معادلات سياسي در منطقه بود .
    
    به دنبال وقوع و پيروزي انقلاب اسلامي ايران، فضاي در حال گسترش اصولگرايي اسلامي سراسر جهان اسلام را فراگرفت؛ تعدادي از حركتهاي اسلامي پديد آمدند و تعدادي ديگر كه از قبل وجود داشتند، اما منفعل بودند، فعال و انقلابي شدند. درباره بازتاب انقلاب اسلامي بر حركتهاي انقلابي در كشورهاي عربي، چنين مي توان گفت: «در لبنان كه بيش از هر كشور ديگري تحت تاثير انقلاب اسلامي قرار گرفته، جنبش هاي شيعي «امل»، «امل اسلامي» و «حزب اللّه » و گروه سني «جنبش توحيد اسلامي» تحت تاثير مستقيم انقلاب اسلامي پديد آمده يا فعال گرديدند. در عراق، فعاليت «حزب الدعوه اسلامي» كه از حمايت آيت اللّه سيدمحمد باقر صدر برخوردار بود، در اثر وقوع انقلاب اسلامي شدت گرفت. به علاوه در سال 1361 «مجلس اعلاي انقلاب اسلامي عراق» با هدف مبارزه با حكومت صدام پديد آمد و نقش انقلاب اسلامي در اين امر آشكار بود. همچنين وقوع انقلاب اسلامي ايران منجر به بازتعريف فعاليتهاي گروههاي مقاومت اسلامي در منطقه از جمله اخوان المسلمين در مصر شد.
    بدون شك آنچه امروز در خاورميانه به وقوع مي پيوندد پيوندي مستقيم با انقلاب اسلامي ايران دارد.بسياري از تحولات جاري در منطقه ملهم از حركت بزرگ ملت ايران اسلامي در سال 1357 است .
    
    

نويسنده: وحيد كوچه مشكي

 روزنامه رسالت، شماره 7281 به تاريخ 12/3/90، صفحه 8 (ديپلماتيك)