امام خمینی (ره) و عزّت مردم
امت ایران اسلامی، لؤلؤ گران‏بهای عزت و شرف، و گوهر گرانسنگ سعادت و سیادت، و در گرانمایه مجد و كرامت را به رهبری امام راحل(قدس‏سره) بدست آورد و البته آن حضرت نیز همه این فضائل و بركات را از حضرت نبی‏اكرم‏ (صلی الله علیه و آله و سلم) و امیرالمؤمنین وسیدالشهداء ودیگر ائمه معصومین(علیهم‏السلام) به‏ارث برده است.
از زمین جاهلیت تا آسمان مدنیت
مرحوم شیخ مفید(قدس الله روحه الزكیه) می‏گوید: علی‏بن‏ابی‏طالب( علیه‏السلام) فرموده است: من در سفری دیدم كه نبی‏اكرم‏ (صلی الله علیه و آله و سلم) برای آگاهی از وقت ظهر، به چهره آسمان می‏نگرد و در آن هنگام به من فرمود: ای علی! اگر كسی به وقت نماز اهتمام ورزد و نماز خود را اول وقت ‏بخواند، من برای او راحتی در هنگام مرگ، و از بین رفتن هم و حزن، و نجات از آتش را ضمانت می‏كنم: «ما من عبد اهتم بمواقیت الصلاه ومواضع الشمس الا ضمت له الروح عند الموت وانقطاع الهموم والاحزان والنجاه من النار».[1] آنگاه فرمود: یا علی! عرب در جاهلیت «شتربان‏» بود و فقط در این فكر بود كه شتر، چه وقت می‏خوابد، چه وقت‏برمی‏خیزد، و چه قت‏شیر می‏دهد. این عرب كه چشمش تنها به شتر بود، باآمدن وحی، چشمش به شمس و آفتاب شد: «كنا مره رعاه الابل فصرنا الیوم رعاه الشمس‏»[2]؛ ما به بركت اسلام، از «زمین جاهلیت‏» به «آسمان مدنیت‏» رسیده‏ایم؛ تا كنون زمینی بودیم و اكنون آسمانی شده‏ایم. ما دیروز با شتر رابطه داشتیم، ولی امروز با شمس سخن می‏گوییم؛ به بركت نبوت و امامت و ولایت‏بود كه عرب عصر جاهلیت، از «شتربانی‏» به «شمس‏بینی‏» عروج كرد؛ هم اهل «شمس صورت‏» شدیم و هم اهل «شمس سیرت‏».
مردم گرانقدر ایران‏زمین نیز كه در جاهلیت‏ ستمشاهی، یك استعمارگر غربی را همانند مردم سائر ممالك استعمارزده «صاحب‏» خطاب می‏كرد، اكنون به بركت ولی مسلمین، امام راحل(رض)، موفق شد كه عروج كند و توجهش از «زمین استعمار» به «آسمان استقلال‏» معطوف گردد و اكنون ما به جایی رسیده‏ایم كه شمس می‏نازد و قمر می‏بالد كه به چنین مردمی پرتو افكند.
قیام 15 خرداد و اركان آن
اكنون شایسته است كه به اركان قیام خونین 15 خرداد سال‏1342ه.ش كه زمینه‏ساز این مقطع عزتمند تاریخ ایران و طلیعه نهضت‏شكوهمند ملت ایران به رهبری و هدایت و راهنمایی امام راحل(رض) گردید، اشارتی بشود.
چهار ركن اساسی قیام 15 خرداد
ركن اول قیام، ركن زمانی است كه حضرت امام خمینی(رض) با سخنرانی خود در عصر «عاشورا»، زمینه قیام 12محرم سال 1383ه.ق(15خرداد 1342ه.ش) را فراهم نمود.
ركن دوم قیام، ركن مكانی است كه این قیام، از مهد فقاهت آغاز شد و آن سخنرانی تاریخ‏ساز امام در «مدرسه فیضیه‏» صورت گرفت.
ركن سوم و چهارم قیام، مربوط به قیام‏كنندگان اس7ت كه آنان چه كسانی بودند. حضرت امام (رض) در این باره فرمود: بنگرید كه شهدای 15خرداد از چه گروهی بودند.[3]
اكنون كه سالیان متمادی از آن روز گذشته است و بسیاری نوسالان، از نزدیك شاهد آن صحنه نبودند، باید در احوال آن مردم جستجو كرد و بر لوح قبور شهدای 15خرداد نظر نمود تا روشن شود كه اولا قیام‏كنندگان، مسلمان و ارادتمند عترت طاهره(علیهم‏السلام) بودند و ثانیا از نظر زندگی، نه از قشر مسرف و مترف، كه از طبقه محروم و مستضعف بودند.
با بررسی این اضلاع چهارگانه، به خوبی روشن می‏شود كه چرا حضرت امام خمینی(رض)، 15خرداد را برای همیشه عزای عمومی اعلام فرمودند؛ چرا كه در این قیام، عاشورا جلوه كرد، فیضیه ظهور نمود، و مسلمانان و محرومان بپاخواستند و از اینرو، ما وامدار چهار چیز هستیم؛ «مكتب‏»، «مدرس‏»، «مسلمانان‏»، و «محرومان ولایتمدار».
تاثیر نهضت عاشورا بر نهضت امام خمینی(رض)
موضوع بحث، تاثیر نهضت كربلای سیدالشهداء(علیه‏السلام) در انقلاب اسلامی و نهضت امام خمینی(قدس سره) است. در بسیاری از سخنان و پیام‏های حضرت امام راحل(رض)، از نهضت كربلا مطالبی خوانده و شنیده‏ایم.
مبدا مهم شكل‏گیری انقلاب اسلامی، روز 12محرم‏1383ه.ق بود كه «15خرداد» نام گرفت. روز 15خرداد 1342ه.ش، نه از آن جهت كه 15خرداد بود، بلكه چون مصادف با 12محرم بود، سرآغاز انقلاب اسلامی گردید و همچنین در سال 1357ه.ش كه انقلاب اسلامی به آستانه پیروزی رسید، این پیروزی، به سبب چهار راهپیمایی میلیونی مردم ایران اسلامی بود؛ زمان آن چهار راهپیمایی كه سرنوشت انقلاب اسلامی را رقم زد، عبارت بود از: تاسوعا، عاشورا، اربعین، و بیست‏وهشتم صفر. جمعیت این چهار راهپیمایی در سراسر ایران اسلامی، به میلیون‏ها رسید و ایران، یكپارچه قیام كرد. بنابراین از نظر زمان، مناسك و مراسم سوك نهضت كربلا بود كه بدء و ختم انقلاب اسلامی را شكل داد. از سوی دیگر، آنچه كه اعلامیه‏ها و سخنرانی‏های حضرت امام راحل(رض) را پرمحتوا می‏كرد، استمداد از خطبه‏های پرشور سالار شهیدان(علیه‏السلام) بود. زمانی كه ایشان، بیان نورانی حضرت اباعبدالله(علیه‏السلام) را در متن اعلامیه خود آوردند[4]:
«ما تكلیف الهی خود را ان‏شاء الله ادا خواهیم كرد و به احدی الحسنیین نایل خواهیم شد؛ یا قطع دست‏خائنین از حریم اسلام و قرآن كریم، و یا جوار رحمت‏حق، جل وعلا؛ انی لا اری الموت الا سعاده والحیاه مع الظالمین الا برما».[5]
به یكباره حوزه و دانشگاه حیات جدیدی پیدا كرد. وقتی سخنان حضرت امام(قدس سره) با سخنان سالار شهیدان كربلا(علیه‏السلام) آمیخته می‏شد، با «نفخت فیه من روحی‏»[6] هماهنگ بود و هنگامی كه سخن زمینی فرع و نائب، به پیام آسمانی اصل و منوب‏عنه مرتبط می‏شد، اثر می‏كرد.
چون حضرت امام(رض) پیش از دیگران، هم مبدا فاعلی این نهضت را و هم مبدا غائی آن را بررسی كرد، لذا پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به طور مكرر توصیه می‏فرمود كه نام كربلا و یاد حضرت حسین‏بن علی(علیهمالسلام) را احیا كنید و در مراسم سوگ سالار شهیدان(علیه‏السلام) اشك بریزید؛ و آن زمان كه مداح اهل بیت(علیهم‏السلام)، نام سالار شهیدان كربلا را می‏برد، تمام بدن ایشان می‏لرزید؛ چرا كه امام راحل(رحمه الله) خود را شاگرد این مكتب احساس می‏كرد و قیام خود را محصول این نهضت می‏یافت.
بنابراین، بدء انقلاب اسلامی، دوام آن، محورهای اصلی پیام‏های رهبر انقلاب، وصیت‏ها و توصیه‏های بنیانگذار جمهوری اسلامی پس از پیروزی انقلاب، در جریان نهضت جهانی سالار شهیدان(علیه‏السلام) خلاصه می‏شد.
كشورهایی وجود دارند كه انقلاب‏هایی در آنها صورت گرفت، ولی به ثمر نرسید. علت ‏شكست قیام آنان این است كه در آن كشورها، نهضت‏حسین‏بن علی(علیهمالسلام) حضور ندارد. اگر در الجزایر، مصر، سودان، و مانند آن، قیام حسین‏بن علی(علیه‏السلام) حضور می‏داشت، یقینا انقلاب آنان زود به ثمر می‏رسید؛ در آن كشورها، اشك برای اباعبدالله(علیه‏السلام) كه مایه احیای شوق شهادت است وجود ندارد. ما وقتی می‏توانیم بر اهرمن درون پیروز شویم كه برای غفران ذنوب خود بگرییم؛ چه اینكه وقتی ظفرمند بر دشمن بیرون، از صحنه مصاف برمی‏گردیم كه به درگاه خدا اشك شوق بریزیم.
وجود مبارك علی‏بن‏ابی‏طالب (علیه‏السلام) كه سلحشور میدان جنگ است، در دعای كمیل، سلاح مردان الهی را «اشك‏» می‏داند: «وسلاحه البكاء».[7] اگر كسی بخواهد دشمن بیرون را از پای درآورد، تا اهل اشك بر سالار شهیدان(علیه‏السلام) نباشد، توفیق مبارزه ندارد. آنان كه در عملیات هشت‏سال دفاع مقدس حضور داشتند، مستحضرند كه خط مقدم جبهه‏ها را مرثیه سیدالشهداء(علیه‏السلام) اداره می‏كرد و سرودهای ملی، در مراحل بعد مؤثر بود. بنده در مانور یكی از جبهه‏ها حضور داشتم؛ شخصا دیدم كه خط مقدم و خاكریز اول را با نوارهای مرثیه و نوحه سالار شهیدان(علیه‏السلام) گرم می‏كنند. كسی كه برای شهید اشك می‏ریزد، با این ابتهال و تضرع خود، شوق شهادت تحصیل می‏كند و چنین امتی، برای همیشه زنده است و كسی كه در درون خود از ترس قیامت می‏نالد، او اهل تهذیب روح است.
از اینرو، حضرت امام راحل(رض) بر اساس این مبادی اعتقادی، اصرار داشتند كه ما هر چه داریم از كربلا داریم و نام و یاد سالار شهیدان(علیه‏السلام) را باید حفظ كرد.
[1] . بحار؛ ج 80، ص 9، ح 5.
[2] . بحار؛ ج 80، ص 9، ح 5.
[3] . صحیفه نور؛ ج 21، ص 88.
[4] . صحیفه نور؛ ج 1، ص 25.
[5] . بحار؛ ج 44، ص 381، باب 37.
[6] . سوره ص، آیه 72.
[7] . مفاتیح‏الجنان، دعای كمیل.
آيت الله جوادي آملي- كتاب ولايت فقيه، ص289